De privacy van de correspondenten van een gestorven meisje

 

Ik blijf de vraag of overleden mensen nog recht hebben op privacy, interessant vinden. Vandaag las ik in de NRC over de uitspraak van een rechter in Duitsland in een zaak die tegen Facebook was aangespannen. Meestal is Facebook in dit soort zaken degene die de privacy-regels overtreedt door te veel te bewaren of te delen. In dit geval ligt het iets anders.
Het gaat om een meisje dat in 2012 - toen ze 15 was - gestorven is. Haar moeder wil inzage in haar chatberichten, omdat ze denkt dat haar dochter zelfmoord gepleegd heeft. Ze stelde dat deze chats te vergelijken zijn met een doos brieven, die na het overlijden van de ontvanger ook aan de erfgenamen toevallen.
Facebook weigerde de berichten vrij te geven, omdat dit inbreuk maakt op het recht op privacy van de mensen waar de dochter mee gechat heeft. Zij gaan er van uit dat de chats vertrouwelijk zijn en blijven.
Met een beroep op de Duitse telecommunicatiewet stelt het gerechtshof nu dat Facebook gelijk heeft.

Selbst wenn man davon ausgehe, dass dieser Account in das Erbe falle und die Erbengemeinschaft Zugang zu den Account-Inhalten erhalten müsse, stehe das Fernmeldegeheimnis nach dem Telekommunikationsgesetz entgegen. Dieses Gesetz sei zwar ursprünglich für Telefonanrufe geschaffen worden. Das Fernmeldegeheimnis werde jedoch in Art. 10 Grundgesetz geschützt und sei damit eine objektive Wertentscheidung der Verfassung. Daraus ergebe sich eine Schutzpflicht des Staates und auch die privaten Diensteanbieter müssten das Fernmeldegeheimnis achten.

Het gaat uiteindelijk dus toch weer niet om de privacy van de overledene.
Fascinerend is trouwens ook dat de ouders wel de login-gegevens van hun dochter hebben, maar desondanks niet (meer) bij de chats kunnen. De pagina werd door Facebook omgezet in een herdenkingspagina:

Die Mutter hatte nach eigenen Angaben sogar die Zugangsdaten zu dem Account. Allerdings war das Netzwerk von einem Nutzer, der mit der Tochter auf Facebook befreundet gewesen ist, auf deren Tod hingewiesen worden – woraufhin ihr Account in den sogenannten Gedenkzustand versetzt worden war. Das heißt, niemand kann sich bei einem Konto im Gedenkzustand anmelden. Facebook hat in den vergangenen fünf Jahren zwar manches geändert. So ist es Nutzern jetzt möglich, zu Lebzeiten einen Nachlasskontakt zu bestimmen. Aber: Auch er kann sich nicht bei dem Konto anmelden oder alte Chats lesen.

Dus dit gaat niet alleen om privacy, maar ook om de vraag of je digitale communicatie kunt erven, zoals je dat met analoge documenten kunt.

Gerelateerd
Geen obductie ivm privacy na de dood
De privacy van een dood zestienjarig meisje
De privacy van de doden #archivecamp
Privacy na de dood
Persoonlijke levenssfeer van overledenen
De boekhandel die je hele boekenkast verwijdert

Afbeelding: Johannes Thopas, Portret van een overleden meisje, waarschijnlijk Catharina Margaretha van Valkenburg. 

Het is Harry

Interessant verhaal op de NRC-site gisteren.
De foto hierboven is - uiteraard - reclame voor de NationaleNotaris, een soort low-budget notarisketen en hij hangt blijkbaar in Amsterdam in abri's. Maar de foto is niet zomaar een foto. Hij is gemaakt door Merlin Daleman en in de kist ligt Harry Mulisch. Het pijnlijke is dat de nabestaanden van Mulisch niet wisten dat deze foto gebruikt zou worden in een grootschalige reclame-campagne en dus onverwacht met deze foto geconfronteerd werden.
De weduwe zegt in de NRC:

“Ik ben dadelijk van mijn fiets gestapt om te kijken. Het was echt Harry. Voor ieder ander is het een gewone foto, maar ons viel het rauw op het dak. Het was alsof Harry met kist en al was opgestaan.”

Uit de reconstructie van de krant blijkt eigenlijk dat er nergens echt regels zijn overtreden: de fotograaf heeft toestemming gegeven en is betaald, het reclamebureau heeft gezegd dat het om een reclame ging, al had de fotograaf niet precies in de gaten dat notarissen tegenwoordig commerciële "bedrijven" zijn:

“Ik hoorde iets van ‘nationale notaris’ en een ‘campagne’ dus ik dacht dat is een voorlichtingscampagne van een ombudsman-achtige instantie. Dat zou betekenen dat zo’n beeld niet uit de context wordt gehaald. En op zich hebben ze dat natuurlijk ook niet gedaan. Je kan je natuurlijk ook afvragen hoe privé het was, het was een nieuwsgebeurtenis die live op tv was. Er stonden drie fotografen naast me die dezelfde beelden hebben gemaakt. Het was geen afgeschermde begrafenis. Maar goed, het blijft een commercieel bedrijf, als Coca Cola mij gebeld had, was ik er ook niet mee akkoord gegaan.”

De nabestaanden van Mulisch zijn nog aan het bedenken of ze willen dat de posters verwijderd worden. Maar, zoals iemand onder het artikel schreef, ik denk ook dat Mulisch het wel een mooie situatie vond.

(In het hele artikel gaat het niet over de privacy van de overledene en toch moest ik daar steeds aan denken.)

Gerelateerd
Geen obductie ivm privacy na de dood
De privacy van een dood zestienjarig meisje
De privacy van de doden #archivecamp
Privacy na de dood
Persoonlijke levenssfeer van overledenen

Was Hitler de ultieme kano-man?

"Wat is dat nu weer voor een vage foto, Ingmar?"
Nou, deze foto is voor de "post graduate student" Simoni Renee Guerreiro Dias het ultieme bewijs dat Hitler niet op 30 april 1945 is gestorven in zijn bunker in Berlijn. Volgens haar is hij via Argentinië en Paraguay naar Brazilië gevlucht. Daar woonde hij als Adolf Leipzig samen met zijn vriendin Cutinga:

As part of his elaborate ruse to escape detection, he also had a relationship with a black woman called Cutinga, which was meant to prove that he could not be the dictator who hated anyone who did not fit his Aryan ideal, the book claims.

En wat is het bewijs dat Simoni aandraagt voor haar theorie dat Hitler pas in 1984 - op 95-jarige leeftijd - stierf?

She says her suspicions about Adolf Leipzig increased after she photoshopped a moustache on to the grainy picture she obtained of him and compared it to photos of the Nazi leader.
According to Simoni, an unidentified Polish nun recognised an elderly man due to have an op at a hospital in Cuiaba in the early eighties as Hitler and demanded he leave - but was reprimanded by a superior who claimed he was there on Vatican orders.

Aha, een gephotoshopte snor is het bewijs. I don't think so...

Gerelateerd
De kano-man voer naar Panama

De bankier die toch niet dood was

Price voor zijn "dood" en bij zijn arrestatie, foto Reuters

Regel 1 als je doet alsof je dood bent: Overtreed nooit de wet. Dus steek de weg nooit over bij rood, steek je hand uit als je op de fiets rechtsaf slaat en rij niet in een auto met getinte ruiten als dat niet mag.
Die laatste overtreding brak Aubrey Lee Price op Nieuwjaarsdag op.
Price wordt ervan verdacht tenminste 21 miljoen dollar te hebben verduisterd bij de Montgomery Bank & Trust. Toen de FBI een arrestatiebevel voor hem uitvaardigde, schreef hij in een briefje aan zijn familie dat hij geen andere uitweg zag dan zelfmoord.

On June 18, 2012 Price told acquaintances in a 22-page letter entitled "Confidential Confession for Regulators" that he had lost a large amount of money through trading activities, according to his arrest affidavit, and that he planned to kill himself by jumping from a ferry boat off the Florida coast.
"My depression and discouragement have driven me to deep anxiety, fear and shame. I am emotionally overwhelmed and incapable of continuing in this life," said a confession letter that investigators believe was written by Price, according to The Associated Press.
"I created false statements, covered up my losses and deceived and hurt the very people I was trying to help," he wrote.
"No one else had any knowledge of any fraudulent activity," 

De laatste keer dat Price gezien werd, was toen hij aan boord van een ferry stapte in Key West. De camerabeelden staan online.

Hoewel zijn lichaam nooit gevonden werd, verklaarde een rechter uit Florida hem begin 2013 dood.
Maar de FBI geloofde hier niet in en heeft het onderzoek nooit gestaakt. Het meest waarschijnlijke scenario is dat Price met zijn boot, die de politie nooit heeft gevonden, naar Guatemala is gevaren. Het is nog onduidelijk of zijn vrouw en kinderen wisten dat hij niet dood was.

Gerelateerd
Dood of levend?
Drie keer gestorven, vijf jaar cel
De kano-man voer naar Panama

Is hij nu dood of niet?

REMASTERED: Radiohead "How To Disappear Completely" music video by David Herrera

Ha, weer eens iemand die misschien wel, misschien toch niet dood is.
Begin dit jaar zou José Lantigua gestorven zijn. Hij was de eigenaar van Circle K Furniture en een bekend man in Jacksonville, Florida.
De verzekeringsmaatschappij die de levensverzekering van $2.000.000 moet uitbetalen zegt echter dat de goede man helemaal niet dood is. Niet hij alweer in levende lijven is gesignaleerd. In de aangespannen rechtszaak gaat het vooral om al dan niet vervalste documenten en onwaarschijnlijkheden:

The suit, filed Nov. 5, in federal court alleges:

• The physician who signed the death certificate attesting to the cause of death never received Lantigua’s body.
• The crematorium representative who supposedly conducted the cremation didn't and was paid money to generate or assist in the generation of falsified documents.
• The signature of at least one witness to the death certificate was forged.
• There are no records of compliance with numerous Venezuelan legal requirements regarding the disposition of bodies, such as an autopsy for natural death occurring outside of a hospital or assistance and investigation by governmental authorities for accidental deaths of unknown persons presented without families.
• Lantigua’s body was reportedly cremated at a crematorium located about 250 miles from the location of his reported death, even though there are a number of crematoria located closer.
• The cremation reportedly did not occur until four days after the death, even though the body was reportedly not prepared in any way prior to the cremation and likely would have rapidly decomposed during the lengthy travel in high temperatures.
• There is no record of a permit being issued to transport Lantigua’s body from the reported place of death to the reported place of cremation, nor any record of any funeral home at the location of the reported death providing assistance with any such transportation or handling of the body.
• The affidavit attesting to Lantigua’s cremation was falsified.
• At least two other individuals were involved in the plan to generate or obtain falsified documents in an effort to create evidence of Lantigua’s death.

 Ik ben benieuwd.

Gerelateerd
Dood of levend?
Drie keer gestorven, vijf jaar cel

Dood of levend?

Van de wereld verdwijnen om je problemen te ontvluchten, kan jaren later nog grotere problemen opleveren.
In september 2011 verscheen in Duitsland plots een "bosjongen". Hij zei dat hij vijf jaar met zijn vader in het bos had geleefd en dat zijn vader daar ook gestorven was. Een jaar later bleek dat hij helemaal niet in het bos was opgegroeid, maar was weggelopen van huis. De Enschedese jongen is een paar weken geleden door de Duitse rechter veroordeeld tot een werkstraf wegens bedrog.

Maar nog grotere problemen heeft Donald Miller Jr.
Hij verdween halverwege de jaren tachtig van de aardbol, omdat hij zijn baan verloren had en aan de drank geraakt was. In 1994 werd Miller daarop dood verklaard.
Een jaar of acht geleden verscheen Miller opeens weer. Hij bleek niet dood en wilde een rijbewijs aanvragen en zijn social security number weer in gebruik nemen. Dat blijkt echter niet zo simpel, want de rechter heeft nu gezegd dat hij voor de wet nog altijd dood is:

Donald Miller Jr. went to court this week to ask a county judge to reverse a 1994 ruling that declared him legally dead after he had vanished from his home eight years earlier. But the judge turned down his request, citing a three-year time limit for changing a death ruling.
Hancock County Probate Court Judge Allan Davis called it a "strange, strange situation."
"We've got the obvious here. A man sitting in the courtroom, he appears to be in good health," said Davis, who told Miller the three-year limit was clear.
"I don't know where that leaves you, but you're still deceased as far as the law is concerned," the judge said.

Pijnlijk detail is nog dat Millers ex-vrouw liever zag dat hij dood bleef. Zij is bang dat ze alle verzekeringsgelden die ze uitgekeerd heeft gekregen, nu terug moet betalen.

Gerelateerd
Monique Jacobse krijgt haar identiteit terug
Drie keer gestorven, vijf jaar cel
Dood is een kruisje
Over leven en dood

Wat gebeurt met jouw Google-account als je dood bent?

Gisteren presenteerde Google de Inactive Account Manager: 

Not many of us like thinking about death — especially our own. But making plans for what happens after you’re gone is really important for the people you leave behind. So today, we’re launching a new feature that makes it easy to tell Google what you want done with your digital assets when you die or can no longer use your account.
The feature is called Inactive Account Manager — not a great name, we know — and you’ll find it on your Google Account settings page. You can tell us what to do with your Gmail messages and data from several other Google services if your account becomes inactive for any reason.

Het werkt redelijk simpel:

1. You specify a waiting period of inactivity for three, six, nine or twelve months.
2. You specify your wishes in the form of contacts to notify, contacts to receive access to your data or a directive to delete your account data.
3. One month before the waiting period is almost over, Google contacts you via email or text message.
4. If you do not respond the waiting period expires and your wishes are carried out.

Google’s tool allows you specific control of what happens to the data for each of your Google products. You can specify up to ten contacts to receive a copy of your data once you’re gone and select the specific products they gain access to. For example, you might send your Gmail data to your wife, but choose to send your YouTube data to a business partner. Once notified, your contacts then have three months to download your data.

Je kunt zeggen van Google wat je wil, maar het bedrijf is wel de eerste grote speler die dit mogelijk maakt.
Al is het natuurlijk nog de vraag of het ook echt werkt als het zover is...

Gerelateerd
Digitale dingen na de dood
Wat gebeurt met je data als je dood bent?

Geen obductie ivm privacy na de dood

In de rubriek De uitspraak in de NRC ging het gisteren over een jongetje van acht, dat onverwacht en om onbekende redenen overleden was. Hoewel er geen aanwijzingen voor kindermishandeling zijn, wil de lijkschouwer toch een lijkschouwing doen. Hij vermoedt een erfelijke, medische oorzaak voor het overlijden, ook omdat het jongetje een uitgebreide medische geschiedenis had. Als de doodsoorzaak door obductie achterhaald zou worden, dan kan dat betekenen dat de broertjes en zusjes van het jongetje behandeld zouden kunnen worden.
De ouders van het jongetje geven echter geen toestemming. Ze willen hem rustig en met zo min mogelijk extra littekens begraven.

Wat zegt de rechter?
Die stelt dat er in dit geval te weinig aanwijzingen voor kindermishandeling zijn om een lijkschouwing te rechtvaardigen. In dit geval gaat het belang van de moeder, die obductie ondraaglijk vindt, voor het algemeen belang, de bestrijding van kindermishandeling.
Ten slotte stelt de rechter een open vraag, schrijft de NRC:

Als er geen aanwijzing is dat een kind is overleden door mishandeling, verbiedt dan artikel 8 uit het Europese mensenrechtenverdrag EVRM – het recht op eerbiediging van het privéleven – niet sowieso gedwongen lijkschouwing? Ook als de ouders „geen belang kunnen stellen”, dus hier neutraal in staan?

Al kan de rechter in dit geval ook nog bedoelen dat de privacy van de familieleden geschaad wordt, doordat uit het onderzoek informatie over hun gezondheid bekend wordt.

Gerelateerd
De privacy van de doden #archivecamp
Privacy na de dood
Persoonlijke levenssfeer van overledenen

Plaatje: Anatomische les van dr. Willem Röell

De overleden vriendin die niet bestond

Het kan altijd gekker.
In september 2012 werd Manti Te'o, de Mormoonse linebacker van het American footballteam van Notre Dame, getroffen door het noodlot. Binnen zes uur stierf zowel zijn oma Annette Santiago als zijn vriendin Lennay Kekua.
Deadspin schrijft:

Kekua, 22 years old, had been in a serious car accident in California, and then had been diagnosed with leukemia. [Sports Illustrated]'s Pete Thamel described how Te'o would phone her in her hospital room and stay on the line with her as he slept through the night. "Her relatives told him that at her lowest points, as she fought to emerge from a coma, her breathing rate would increase at the sound of his voice," Thamel wrote.
Upon receiving the news of the two deaths, Te'o went out and led the Fighting Irish to a 20-3 upset of Michigan State, racking up 12 tackles. It was heartbreaking and inspirational. Te'o would appear on ESPN's College GameDay to talk about the letters Kekua had written him during her illness.

Een typisch Amerikaans verhaal, van ontbering, boven jezelf uitstijgen en zo.
Maar, zo gaat Deadspin verder, er is niets van waar!

Manti Te'o did lose his grandmother this past fall. Annette Santiago died on Sept. 11, 2012, at the age of 72, according to Social Security Administration records in Nexis. But there is no SSA record there of the death of Lennay Marie Kekua, that day or any other. Her passing, recounted so many times in the national media, produces no obituary or funeral announcement in Nexis, and no mention in the Stanford student newspaper.
Nor is there any report of a severe auto accident involving a Lennay Kekua. Background checks turn up nothing. The Stanford registrar's office has no record that a Lennay Kekua ever enrolled. There is no record of her birth in the news. Outside of a few Twitter and Instagram accounts, there's no online evidence that Lennay Kekua ever existed.
The photographs identified as Kekua—in online tributes and on TV news reports—are pictures from the social-media accounts of a 22-year-old California woman who is not named Lennay Kekua. She is not a Stanford graduate; she has not been in a severe car accident; and she does not have leukemia. And she has never met Manti Te'o.

Daarna reconstrueert de website welke (sport)media de afgelopen drie jaar iets schreven over Kekua en haar relatie met Te'o. In het begin zijn het vooral Sports Illustrated en de South Bend Tribune die over het meisje schrijven. Maar na haar "dood" gaan alle grote media voluit: ESPN, New York Post, LA Times, CBS, Associated Press. CBS toonde op een gegeven moment zelfs deze foto van Kekua:

Maar zegt Deadspin

This week, we got in touch with a woman living in Torrance, Calif. We'll call her Reba, to protect her identity. She was initially confused, then horrified to find that she had become the face of a dead woman. "That picture," she told us over the phone, "is a picture of me from my Facebook account."

En het wordt nog gekker, want blijkbaar communiceerden Kekua en Te'o ook via twitter met elkaar:

Lennay Kekua's Twitter name was @lovalovaloveYOU from 2011 until April 2012, @LennayKay from April until September 2012, and has been @LoveMSMK ever since. Their interactions, by and large, consisted of mild flirting. By January 2012, they were a "couple," and Te'o sprinkled #LMK (for Lennay Marie Kekua) throughout his Twitter timeline in 2012.
As for what Kekua was tweeting, we have only bits and pieces. Her Twitter was private during most of this time, though various Google caches reveal her ever-changing series of avatars and a handful of Twitpics.
All of those photographs—with one important exception—came from the private Facebook and Instagram accounts of Reba, whom we found after an exhaustive related-images search of each of Lennay's images (most of which had been modified in some way to prevent reverse image searching).

En we zijn er nog niet, want een van de foto's die Kekua op haar Twitter-profiel gebruikte (en die hier helemaal bovenaan staat), kwam niet van het Facebook-profiel van die "Reba". Dat was een foto die ze op verzoek van een oud-schoolgenoot had gemaakt en naar hem had gemaild. De naam van deze man: Ronaiah Tuiasosopo.
Om een nog langer verhaal kort te maken: Tuiasosopo was een vried van Te'o en creëerde Kekua.
De vraag is nu nog: wist Te'o dit?
In een verklaring zegt hij zelf van niet:

This is incredibly embarrassing to talk about, but over an extended period of time, I developed an emotional relationship with a woman I met online. We maintained what I thought to be an authentic relationship by communicating frequently online and on the phone, and I grew to care deeply about her. To realize that I was the victim of what was apparently someone's sick joke and constant lies was, and is, painful and humiliating. It further pains me that the grief I felt and the sympathies expressed to me at the time of my grandmother's death in September were in any way deepened by what I believed to be another significant loss in my life.

Maar niet iedereeen is hiervan overtuigd. Hij heeft in ieder geval de schijn tegen.

Gerelateerd
Drie keer gestorven, vijf jaar cel

De ezel is niet dood!

Ja, Google Streetview was weer in het nieuws!

I think google street view ran over a donkey in Botswana;maps.gstatic.com/m/streetview/?…
— Dr. Sheldon Cooper(@TheRealSheldonC) januari 14, 2013

De link verwijst naar de foto hierboven.
Afgelopen woensdag liet Google weten dat de ezel niet aangereden is:

As our imagery below shows, the donkey was lying in the path - perhaps enjoying a dust bath - before moving safely aside as our car drove past. I’m pleased to confirm the donkey is alive and well. 

Wat is het geval: de camera-auto reed in de richting van de ezel toen bovenstaande foto gemaakt werd en niet er vandaan. Zegt Google. Hieronder de foto's die het zouden bewijzen.

De ezel rolt door het stof als de auto aankomt...

... sukkelt naar de zijkant van de weg om de auto langs te laten ...

... en kijkt de auto na.

Eind goed, al goed.

Gerelateerd
Vrouw klaagt Google aan om haar ondergoed
Pispaal van het dorp klaagt Google aan
Straatgeesten

Drie keer gestorven, vijf jaar cel

Een man uit de Eifel is gisteren in Aken veroordeeld tot een celstraf van vijf jaar wegens oplichting en valsheid in geschrifte. Om een drie-jarige gevangenisstraf te ontkomen, had hij zichzelf in 2006 dood verklaard:

Er ließ sich auf einem Totenschein an einem Schlaganfall sterben. Die Fälschung war perfekt, die Sterbeurkunde wurde ausgestellt, der Bundesgerichtshof stellte das Verfahren ein.

Aangezien hij blijkbaar geld tekort kwam, ging hij zelf een paar jaar later nog een keer dood en liet hij ook zijn "echtgenote" sterven om het nabestaandenpensioen op te strijken:

Der Betrüger meldete sich bei der Berufsgenossenschaft fälschlich als gut verdienender Heilpraktiker an und schied nach wenigen Monaten zum zweiten Mal angeblich aus dem Leben. Vorher legte er sich noch eine erfundene Ehefrau zu, die die Hinterbliebenenrente von insgesamt 80 000 kassierte. Die Unterlagen habe er so perfekt gefälscht, dass es keinem Sachbearbeiter aufgefallen sei.

En nog wat later zette hij een fietsongeluk met een meisje in scène, waarbij het meisje een oog zou hebben verloren. Hierbij speelde hij - schriftelijk - de rol van ouder, getuige en arts. Toen hij, uiteraard onder alias, de verzekeringspremie wilde innen, wilde de verzekeringsmaatschappij het meisje en haar ouders spreken. Daarop liet hij haar ook maar weer sterven:

Als er sich zuletzt einen Autounfall mit einem verletzten Mädchen ausgedacht habe, um eine Versicherung abzuzocken, habe das Unternehmen das erfundene Mädchen und die Eltern sehen wollen. "Da drohte alles aus dem Ruder zu laufen, und ich fand es am elegantesten, einen Todesfall zu konstruieren", sagte der Angeklagte, der zuletzt Europäisches Recht studiert hatte.

Maar het mooiste detail uit de hele zaak vind ik toch wel de wijze waarop de man aan de stempels kwam die hij nodig had om al die formulieren officieel te laten lijken:

Nötige Stempel für die Fälschungen habe er sich auf einem belgischen Flohmarkt besorgt oder über das Internet bei einer litauischen Firma bestellt, sagte er. Bei Nachfragen habe er sich als Mitglied eines Karnevalsvereins ausgegeben, der fantasievolle und wichtig aussehende Stempel benötige.

Uiteindelijk kwam de politie hem op het spoor door zoiets knulligs als een verkeerd bankrekeningnummer.

Gerelateerd
Zes jaar cel na gefingeerde dood
De kano-man voer naar Panama

Plaatje van Bruno Picinato

De privacy van de doden #archivecamp

Privacy na de dood blijft me fascineren.
Afgelopen maandag ging een van de "onsessies" van ArchiveCamp er ook weer over. (De directe aanleiding was de uitspraak van de Haagse rechtbank, waar ik al over schreef).
Wat me in die sessie opviel was de verbetenheid waarmee openbaarheid gepredikt werd. De teneur was een beetje dat je als je dood bent, geen rechten meer hebt en dat daarom dus alles over jou openbaar gemaakt mag worden.
Natuurlijk ben ik ook een voorstander van openbaarheid van bestuur, maar ik vind ook dat burgers een groot zelfbeschikkingsrecht hebben. Daarmee bedoel ik dat ze bij leven zelf mogen bepalen welke informatie over hen openbaar gemaakt wordt. En ik geloof dat ik ondertussen ook vind, dat ze dit recht tot op zekere hoogte ook na hun dood nog hebben.
Ja, ik weet dat onaardige lezers me nu van flipfloppen kunnen beschuldigen, want schreef ik in de Mormonen-discussie niet dat doden geen levenssfeer meer hebben en dat die dus niet beschermd kan worden?
Correct, maar doe me een plezier en probeer eens met me mee te denken.

Naar aanleiding van mijn stukje over de uitspraak van de Haagse rechtbank attendeerde Joost Gerritsen me op een artikel van Frederik Borgesius en David Korteweg: E-mail na de dood: juridische bescherming van privacybelangen (pdf)
In hun artikel behandelen Korteweg en Borgesius vooral de vraag wat er zal gebeuren met e-mailberichten van een overledene die staan opgeslagen "in the cloud." Het gaat daarbij in het artikel vooral om Gmail, Hotmail en Yahoo-mail.

Allereerst constateren ze dat in ieder geval Gmail en Hotmail nabestaanden bijna ongelimiteerd en onbeperkt toegang geven tot de mailbox van een overledene, als de nabestaanden maar aantonen dat de gebruiker dood is en bewijzen dat zij de wettige vertegenwoordiger van de overledene zijn.
Maar heeft die overledene geen recht op bescherming van zijn privacy?
Met welk recht mogen die aanbieders de privé-correspondentie rücksichtsloss overdragen aan de nabestaanden?

In hun beantwoording van die vragen stippen de auteurs enkele elementen aan, die ook voor archiefdiensten relevant kunnen zijn.
Allereerst verwijzen ze naar de uitspraak uit 2007, waar ik eerder ook al over schreef. Maar ze gaan verder. Want hoewel ze er op wijzen dat een overledene in het privaatrecht geen rechten en plichten meer heeft, zijn er wel allerlei regels die respect voor de wensen van een overledene voorschrijven.
Bijvoorbeeld de Wet op de lijkbezorging die voorschrijft dat een begrafenis of crematie zo veel mogelijk in overeenstemming met de wens van de overledene dienen te gebeuren. En de Wet op de orgaandonatie stelt dat het verwijderen van organen alleen mag gebeuren als de persoon hier bij leven toestemming voor gegeven heeft.
Maar er zijn ook minder "fysieke" regels, bijvoorbeeld de Auteurswet, die stelt dat in opdracht gemaakte portretten pas openbaar mogen worden gemaakt na toestemming van de geportretteerde. De eerste tien jaar na overleden van de geportretteerde is toestemming van de nabestaanden nodig. En ik schreef eerder ook al, dat in het wetboek van strafrecht een straf van drie maanden staat op het beledigen van overledenen. Artikel 270 uit het Wetboek van Strafrecht luidt namelijk:

1. Hij die ten aanzien van een overledene een feit pleegt dat, ware deze nog in leven, als smaadschrift of smaad zou zijn gekenmerkt, wordt gestraft met gevangenisstraf van ten hoogste drie maanden of geldboete van de tweede categorie.

Toegegeven in het tweede lid staat dat dit misdrijf alleen vervolgd wordt als een van de nabestaanden erover klaagt, wat indirect tot gevolg heeft dat je ongetrouwde kinderloze overledenen ongestraft mag beledigen.
En wat dacht je van het beroepsgeheim van medici en advocaten? Dat werkt in beginsel ook gewoon door na het overlijden van de cliënt of patiënt.
Maar ook dichterbij zien we iets vergelijkbaars: de akten van overlijden van de burgerlijke stand worden toch ook pas vijftig jaar nadat ze zijn opgemaakt, openbaar. Terwijl die akten toch echt (bijna) alleen maar over doden gaan...

Dit lijkt me toch allemaal iets genuanceerder dan: als je dood bent, mogen we alles openbaar maken.

Borgesius en Korteweg betogen ook dat de WBP, waar het hier om gaat, een uitwerking is van de Europese privacyrichtlijn en dat die richtlijn staten de mogelijkheid geeft om de reikwijdte van de richtlijn uit te breiden tot overledenen. In Denemarken is dit bijvoorbeeld het geval. Daar geldt dat informatie over overleden personen beschouwd kan worden als persoonsgegevens in de zin van de (Deense) Persoonsgegevenswet en dat deze gegeven dus ook door die wet beschermd worden.
In Italië is een bepaling in de wet opgenomen die een derde, onafhankelijke partij, het recht geeft om op te komen voor de belangen van overledenen en de Italiaanse toezichthouder heeft op grond daarvan al verschillende keren publicaties van persoonsgegevens van overledenen tegengehouden.

Kortom, het blijkt lang niet zo simpel als het lijkt. Voor mij betekent dat vooral dat archivarissen en archiefdiensten beter moeten nadenken over welke informatie we op welk moment openbaar maken of, want dat is een aparte keuze, op internet publiceren. Dood staat niet altijd gelijk aan meteen openbaar.

Want stel je voor dat de doden toch eens opstaan en gepikeerd op je deur kloppen voor wat "nadere uitleg"? Ben je dan wel goed voorbereid?

Gerelateerd
Privacy na de dood
Persoonlijke levenssfeer van overledenen

Plaatje: Zombie van Irregular Shed

Bellen met de doden

Bellen met de doden
Geen commentaar, alleen citaten:

In an added twist, Jacobs was buried with his cell phone fully charged. Mourners were startled when the first post-mortem call arrived during the burial service. Jacob’s wife, Marian Seltzer, even had Jacobs’ headstone engraved with his phone number. Family and friends continue to leave voice messages for Jacobs, taking comfort in this facsimile of his presence.

Fox News reported about Charles Whlting of Irvington, NY, who kept his wife’s voicemail active since 2005. Whlting, 80, kept the account active so that he could listen to Catherine Whlting’s voice on the outgoing message. In 2008, a change in the voicemail system brought this story to light, as Whlting thought the recording was lost. Whlting blamed Verizon saying, “Now they took her voice away.” Luckily a Verizon contractor was able to locate an archived copy of the recording and restored Catherine Whlting’s voice to the system.

For a dose of the paranormal, a UK-man believes that he’s receiving text messages from his deceased wife, who, like Jacobs, was buried with her mobile telephone. “She always had a mobile with her,” Jacobs told The Register. ” We buried her with her phone. There have been messages with words Sadie would say but there’s no number.”

De kano-man voer naar Panama

Otto spoorde me een week of twee geleden aan om een serie te maken over "verdwenen en verschenen" mensen en wees daarbij op de "Canoe man." Dat is inderdaad ook een fascinerend verhaal.
Op 21 maart 2002 voer John Darwin met in zijn kano de zee bij Hartlepool op, maar hij keerde niet terug aan land. Er werd een enorme zoekactie op touw gezet maar alleen een peddel werd gevonden. Een dag later werd de kapotte kano wel, maar Darwin niet teruggevonden. Vijfeneenhalf jaar later liep een man een politiebureau in Londen binnen met de mededeling: "I think I am a missing person."

Darwin was able to state his name, address and birth date, but claimed he had no recollection of the past five years. He later amended the time frame for his amnesia, telling family members he could not remember anything since a vacation to Norway in the summer of 2000.

De politie vertrouwde de zaak sowieso al niet en had drie maanden voor de wedergeboorte van Darwin het onderzoek weer heropend. Aanleiding was de verkoop van twee huizen door de "weduwe" Darwin en haar verhuizing naar Panama.
Maar het mooiste moet dan nog komen...
Een paar dagen nadat Darwin het politiebureau binnen was gelopen, stuurde een vrouw de foto die hierboven staat naar de politie (en uiteraard de krant). The Guardian schreef:

A single mother put police and journalists to shame in their attempts to unravel the mysterious reappearance of the canoeist John Darwin by using a simple Google search, it emerged today. The woman found the picture that apparently shows Darwin with his wife, Anne, in Panama City in July last year. The photograph was available on a website of the firm Move to Panama. It was found by the anonymous woman after she tapped in the words "John, Anne and Panama" into Google. She then forwarded the picture to both Cleveland police and the Mirror. She said when she forwarded the picture to detectives, she was told: "You're joking."

Iets ander wat wel fascinerend is, is dat Darwin de eerste paar jaar na zijn verdwijning gewoon bij zijn vrouw in Engeland woonde. In 2004 kreeg hij een paspoort op naam van John Jones. Hiermee is hij in die jaren in ieder geval naar Gibraltar, Spanje, Costa Rica en Panama gereisd.
Het paspoort kreeg hij op basis van een geboortecertificaat van een baby die enkele maanden voor hem geboren was, maar na een maand overleed. The Mirror vertelt het hele verhaal (inclusief de geschokte broer en zuster) en heeft onderstaand afschrift van het geboortecertificaat online gezet.

Darwin, 57, is believed to have scoured graveyards and records in local papers searching for a name he could use after he vanished in an apparent kayak tragedy in 2002. Eventually, police believe, he chanced on John Jones - a baby born five months before him, but who died a month later. Like the plot of the hit novel and movie The Day of the Jackal, Darwin is believed to have used John's name to acquire a birth certificate. He then allegedly used the document alongside a black and white photo of himself sporting a long bushy beard to get a passport.

Uiteindelijk zijn Darwin en zijn vrouw veroordeeld tot ruim zes jaar cel (zij drie maanden langer dan hij, omdat zij blijkbaar een "compulsive liar" is). Beiden zijn weer op vrije voeten, hij sinds januari en zij sinds maart van dit jaar.

Gerelateerd
Zes jaar cel na gefingeerde dood
Wat als je bewust probeert te verdwijnen

Wat als je bewust probeert te verdwijnen?

Herman in de zon op een terras

Leest in 't AD dat 'ie niet meer in leven was

Zijn auto was volledig afgebrand

En die man die hem gekocht had,

Stond onder zijn naam in de krant

Eergisteren schreef ik hier over een Brit die een paar jaar de gevangenis in moet, omdat hij zijn dood in scene had gezet. Ik herinnerde me daarbij een verhaal over een man die gedaan had of hij verdronken was, maar uiteindelijk ook betrapt werd. Na vruchteloos wat wilde zoekopdrachten in Google te hebben getypt, herinnerde ik me ook weer dat ik het in Wired gelezen had.
Bingo: Gone forever: What does it take to really disappear.
In het artikel beschrijft Evan Ratliff hoe Matthew Alan Sheppard in 2008 in een rivier springt om zijn hond te redden en stiekem een stuk stroomafwaarts zwemt en naar Mexico verdwijnt. Zijn vrouw verdwijnt na een paar weken ook van de aardbol, waardoor de politie het niet helemaal vertrouwt (de "gestolen" Blackberry van Sheppard speelt daar nog een rol in). Uiteindelijk wordt Sheppard gearresteerd als hij de voormalige lagere school van zijn dochter vraagt of ze haar dossier naar een andere school willen opsturen.

Naast de informatie over Sheppard, beschrijft Ratliff ook op welke manieren privé-detectives mensen legaal kunnen opsporen. Steven Rambam ontwikkelde daar het programma PallTech voor:

Given a name, date of birth, and Social Security number, PallTech churns through hundreds of databases — collections of private and public records — and spits out up to 300 pages of investigative fodder like addresses, relatives’ names, and aliases. It also enables elaborate combinations of searches, based on, say, a first name and month of birth. All of which helps investigators exploit the most common error made by people starting over: using details from their old lives in their new lives as a way to help keep things straight. “Whether it’s transposing your social security number, your date of birth, or the letters of your name — that’s the quickest way you’re going to get found,” says Robert Kowalkowski, a Michigan-based investigator.
There’s also plenty of private data that makes your life easier — and your pursuer’s, too. Take frequent flier accounts, Rambam says. “You get miles and convenience, and I get everywhere you’ve flown.” Or Amazon.com: “The convenience of books delivered to your door, and I have all your addresses, at least one phone number, the books you read.” PayPal and eBay: “Everything you’ve ever browsed: books to lamps, every address, people you’ve ever sent gifts to.”

Hoezo, privacy?

Ik herinnerde me ook dat die journalist van Wired naar aanleiding van dit artikel zou proberen zelf een maand te verdwijnen.

Starting August 15, I will try to stay hidden for 30 days. Not even my closest friends or my editors will know where I am. I’ll remain in the US and will be online regularly. I will continue to use social networking sites like Facebook and Twitter, and I’ll make cell phone calls. I’ll generally stay in the kind of social environment I like to live in (no hiding in a cabin in Montana), and I’ll keep track of my pursuers, searching constantly for news about myself.

Wired beloofde degene die Ratliff binnen die maand vond $5000,- en het artikel over deze "wedstrijd" is misschien nog wel interessanter dan zijn eerste artikel. Binnen de kortste keren zijn duizenden lezers van het artikel bezig met het achterhalen van de verblijfplaats van de "verdwenen" schrijver:

Within days, they knew that Ratliff was a borderline-obsessive US national soccer team fan and a follower of the English team Fulham. That he had celiac disease, a condition under which he ate a diet entirely free of gluten, a protein found in wheat. That he and his girlfriend had bought an apartment in Brooklyn (in fact, the hunters posted a scan of Ratliff’s signature from the deed). That he had recently attended a wedding, sporting a beard, in Palo Alto. They knew of his purchases at Best Buy and Oil Can Henry’s and bombarded both businesses with calls.
What had started as an exercise in escape quickly became a cross between a massively multiplayer online game and a reality show. A staggeringly large community arose spontaneously, splintered into organized groups, and set to work turning over every rock in Ratliff’s life. It topped out at 600 Twitter posts a day. The hunters knew the names of his cat sitter and his mechanic, his favorite authors, his childhood nicknames. They found every article he’d ever written; they found recent videos of him. They discovered and published every address he’d ever had in the US, from Atlanta to Hawaii, together with the full name and age of every member of his family.

Hoezo, privacy?

Uiteindelijk wordt Ratliff een week voordat de dertig dagen om zijn gevonden, doordat enkele knappe koppen allerlei slimme dingen doen met IP-adressen en Facebook- en Twitter-accounts.

Ik heb gisteren de hele middag lopen piekeren over de betekenis van deze twee artikelen. Aan de ene kant is het weinig nieuws. Ik heb eerder ook al beschreven hoe iemand op basis van één tweet de gegevens van een volledig gezin achterhaalde. En dat er programma's en databases bestaan die zo ongeveer alle gegevens over mensen zo spuwen, is ook geen nieuws.
Aan de andere kant: als je een groep mensen gemotiveerd krijgt (bijvoorbeeld met geld, maar volgens mij was het in dit geval ook gewoon de spanning van de jacht), zijn ze bereid heel veel te doen om een doel te bereiken. Ik geloof dat ik dat eng vind.
Natuurlijk vroeg Ratliff er zelf om, maar de onbarmhartige manier waarop mensen zijn privé-leven uitpluisden en openbaar maakten en hoe de jagers elkaar nu en dan het leven zuur maakten, vind ik om een of andere reden heel verontrustend...


Gerelateerd
Van 1 random tweet naar alle gegevens over een volledig gezin
Zes jaar cel na gefingeerde dood
Dood is een kruisje

Zes jaar cel na gefingeerde dood

In Engeland is afgelopen week iemand tot zes jaar cel veroordeeld, nadat hij zijn eigen dood in scene had gezet om zijn levensverzekering te innen. Uit The Independent:

Anthony McErlean, 66, was sentenced to six years at Canterbury Crown Court after admitting his false claim. The court heard how McErlean had impersonated his wife and claimed he had died after being hit by a farm truck in Honduras in 2009. Fake documents, including a death certificate, were produced to back up a death benefit claim in the name of his wife, claiming the crash happened as McErlean was changing a tyre.

De verzekeringsmaatschappij was achterdochtig en liet de aangeleverde documenten onderzoeken en ontdekte dat de vingerafdrukken van McErlean op zijn eigen overlijdensakte stonden.
Overigens, die zes jaar kreeg McErlean niet alleen voor deze fraude, maar ook voor "two counts of theft in connection with the pension payments and for one count of fraudulently obtaining a passport."

Doet me sterk denken aan dit verhaal, over een man die zijn eigen dood in scene zette door in zijn hond achterna te springen in een rivier en niet meer boven te komen. Later bleek dat hij een stukje stroomafwaarts kleren, schoenen en zo had klaargelegd. Hij heeft jaren lang als een ander geleefd, in een andere staat, maar is uiteindelijk tegen de lamp gelopen. Het precieze verhaal heb ik nog niet terug kunnen vinden.
Wel heb ik een Top tien van mensen die hun dood in scene gezet hebben, gevonden. Ook interessant.

Plaatje: Schrödinger's cat is not dead van Karola Riegler