Backdoors en Bundestrojaner

Plastische Darstellung des Bundestrojaners
vom Chaos Computer Club |
CC-BY-US 2.0 mellobox

In hun boekje Angriff auf die Freiheit beschrijven Trojanow en Zeh de drogredenen waarmee de (Duitse) overheid probeert om de wettelijke beperkingen bij de opsporing van "terroristen" door Justitie te verruimen.
Als in het Sauerland een stuk of vijf mensen opgepakt worden voor het beramen van een terrostische aanslag, is de reactie van minister Schauble dat dit aantoont de mogelijkheden van de politie uitgebreid moeten worden. Zo zouden de opsporingsinstanties het (ongebreidelde) recht moeten krijgen om in computers in te breken en mee te "luisteren." En niemand die dan zegt: "Ho ho, de politie heeft die mensen nu toch ook betrapt voor ze iets gedaan hebben. Waarom zouden de bevoegdheden van de politie daarom verruimd moeten worden?"
En toch is dat wat constant gebeurt...
Lees bijvoorbeeld het "recensie-essay" van Evgeny Morozov over het boek van Susan Landau, Surveilance or Security? The risks posed by new wiretapping technologies.  In Amerika dringen de FBI en de CIA aan op zogenaamde "backdoors" in applicaties als MSN, Skype en Twitter, die deze instanties de mogelijkheid zouden geven om onopgemerkt mee te luisteren met gebruikers.

The long-term implications of backdoors are at best murky. Even if the war on terrorism ends, the surveillance infrastructure designed to fight it is likely to remain in place for decades. Backdoor-friendly communications standards would ensure that the FBI and NSA—which also wants to take advantage of online surveillance opportunities—remain as powerful as they are now.

Daarnaast maken de FBI en de CIA het zichzelf op de lange termijn lastiger doordat steeds meer mensen diensten als Tor zullen gebruiken, waardoor "simpel" meeluisteren steeds lastiger wordt. Tenslotte betekenen deze backdoors een enorm veiligheidsrisico, ook voor de overheid zelf.

In Greece in 2004–2005, more than a hundred mobile phones belonging to senior officials—including the prime minister and the mayor of Athens—were secretly wiretapped by an unknown party for almost six months. This was possible because Vodaphone Greece used Ericsson switches that enable law enforcement to wiretap users remotely by means of a backdoor.

Maar, zeggen Landau en Morozov, "Even without backdoors, serious investigative work has never been easier." Het antwoord: social media!

The proliferation of easily accessible online databases that provide hundreds of reference points about a given individual makes tracking and surveillance much more straightforward. Friends and contacts—previously hard to find—are now often self-disclosed on social networking sites. The hints—especially about location—provided by our mobile phones further simplify investigative work. Credit card companies, too, are rich sources of previously unavailable information. Landau quotes a criminal investigator who claims that phone records provide the same information as 30 days of covering a suspect with a five-person surveillance team. Now imagine analyzing this data against a suspect’s tweets, pokes, and self-disclosed location. With so much personal data floating around, it’s no surprise that law-enforcement agencies manage to do their work without wiretapping.

Maar dat is nog niet alles... Het lijkt Landau onwaarschijnlijk dat CIA, FBI en NSA nu nog niet mee kunnen luisteren met diensten als Skype, want als Mubarak dat kan, lijkt het onwaarschijnlijk dat de CIA en FBI dit niet kunnen:

In early March angry Egyptian crowds stormed into the buildings of the country’s secret police in a last-minute attempt to preserve documents that were about to be destroyed by departed President Hosni Mubarak’s cronies. There, amid shredded files, activists found transcripts of their own emails and Skype calls.

En het wordt nog erger, want de Egyptische regering had blijkbaar ook de beschikking over de Britse telecom-afluistersoftware FinSpy en over software van Narus, een dochter-bedrijf van Boeing, waarmee Gawab Mail (de Egyptische Gmail) afgeluisterd kan worden.
En afgelopen week bleek dat de Duitse, of in ieder geval de Beierse, overheid gebruik gemaakt heeft van een Bundestrojaner, die gemaakt is door DigiTask:

De Bundestrojaner die dit weekend door hackers van de Chaos Computer Club (CCC) werd onthuld, is ontwikkeld door het Duitse DigiTask en gebruikt door de Beierse autoriteiten. Dat heeft de Beierse minister van Binnenlandse Zaken, Joachim Herrmann, bekend. Ook de advocaat van het bedrijf uit Haigar erkent dat het zeer waarschijnlijk om een product van het bedrijf gaat. De malware, '0zapftis' of 'R2D2' genaamd, is in staat om Skype-gesprekken af te luisteren en wachtwoorden te stelen. Het Trojaanse paard werd al een keer door DigiTask als 'remote forensic software' gedemonstreerd. Daarmee zou het een oplossing voor versleutelde laptops en systemen zijn. In de presentatie laat DigiTask weten dat TrueCrypt het in beslag nemen van apparatuur zinloos maakt, als het wachtwoord onbekend is. Door het gebruik van de Trojan is encryptie van bestanden en communicatie toch te omzeilen en activiteiten te monitoren, bijvoorbeeld voor een strafrechtelijk onderzoek of het verzamelen van inlichtingen.

O, en je denkt toch niet dat de Nederlandse overheid dit soort systemen niet gebruikt hè...?

Ook de Nederlandse overheid heeft de Duitse spionagesoftware gekocht die hackers van de Chaos Computer Club (CCC) dit weekend openbaarden. De 'Bundestrojaner' is ontwikkeld door DigiTask en volgens een advocaat van het bedrijf is de software ook aan Nederland verkocht. Welke overheidsdiensten precies wilde Winfried Seibert niet zeggen.

En het blijft inderdaad angstvallig stil...

Gerelateerd
Gelezen: Ilija Trojanow, Juli Zeh - Angriff auf die Freiheit
Wat als je bewust probeert te verdwijnen

Gelezen: Ilija Trojanow, Juli Zeh - Angriff auf die Freiheit

Wir leben in einer Zeit der Schnüffelei. Heutzutage bedroht man Menschen nicht mit einem Dolch, sondern mit einem Dossier. Vance Packard

De afgelopen maanden zijn in de archiefwereld regelmatig grote woorden gebruikt. In de missie van de KVAN moest komen te staan dat de archivaris belangrijk was bij het verdedigen van de democratische rechtstaat en ook in de reacties op de Archiefvisie en de wijziging in het interbestuurlijk toezicht, werd verschillende keren daarnaar verwezen. In de inleiding op de Universele verklaring over archieven staat ook al het belang voor samenleving en democratie.

Ik heb daar iedere keer wat gemengde gevoelens bij, omdat ik iedere keer moet denken aan het belang van de Stasi-archieven voor de "Democratische" Duitse Republiek. Maar mede door bovenstaand citaat dat ik tegen kwam in het boekje van Trojanow en Zeh, gaat die uitspraak steeds meer wringen.
Trojanow en Zeh beschrijven in hun "Kampfschrift" gedetailleerd, maar niet genuanceerd, de manier waarop de afgelopen jaren de (Duitse) overheid steeds meer grondrechten in meer of mindere mate terzijde heeft geschoven onder het mom van "veiligheid" en strijd tegen terrorisme. Alles komt aan bod: camera's in de openbare ruimte, function creep, email- en internetverkeer afluisteren, profiling van burgers, folteren, noem maar op en alles onder het mom van "als je niets te verbergen hebt, heb je niets te vrezen". Maar:

Grundsätzlich gilt: Die neue Währung des Kommunikationszeitalters heißt »Information«. Wissen bedeutet Kontrolle, Kontrolle bedeutet Macht.  

En

Sonst müßten Sie sehen, daß es kein per se »gutes« System geben kann, dessen »guten« Zielen man in Krisenzeiten bedenkenlos hart erkämpfte Rechte opfern darf. Glauben Sie, diese Rechte nur unter der Bedingung abzugeben, daß der staat »gut« bleibt? Ein Staat wird gewiß nicht besser durch eine Erweiterung seiner Befugnisse, im Gegenteil - je mehr Macht er konzentriert, desto größer die Gefahr von Mißbrauch.

Want de staat laat eenmaal verkregen rechten en informatie niet zo snel meer los.

 Dit is ook waar Bert Looper op doelde in zijn reactie op de Archiefvisie:

Nu zijn we nog een beschaafd land, maar stel eens dat het mis gaat en de archivaris onderdeel is/wordt van manipulatief informatiemanagement vanuit politieke doelstellingen. Waar is dan de archivaris als ‘hoeksteen van de democratie’? Kortom, de Archiefvisie dwingt archivarissen en archiefdiensten om een zelfbewuste visie te hebben op hun belangrijke maatschappelijke verantwoordelijkheid om informatiebeleid te ‘ontmaskeren’.

Maar, als je door de bril van Trojanow en Zeh kijkt, lijkt het erop - in tegenstelling tot wat Looper stelt - dat de archivaris nu al onderdeel is van manipulatief informatiemanagement. Hij wordt steeds meer verantwoordelijk voor het beheer van steeds meer informatie, die net wel net niet rechtmatig verzameld is en die net wel net niet rechtmatig gebruikt wordt.
En het is maar de vraag wat een "zelfbewuste visie" van archivarissen hier aan kan doen, want de archivaris is ook maar gewoon een ambtenaar, die deel uit maakt van het systeem. Misschien moet de KVAN, als ze dit echt belangrijk vindt, contact zoeken met organisaties als Bits of Freedom, om te bekijken of ze iets voor elkaar kunnen betekenen?

Angriff an der Freiheit is vertaald als Aanslag op de vrijheid

Gerelateerd
Computer says no: NRC en iOverheid
Corpus Delicti - Juli Zeh
Kom op voor vrijheid op internet #1dag1000donateurs
Elf hotshots over de Archiefvisie

Corpus Delicti - Juli Zeh

"Ik zeg mijn vertrouwen op in een maatschappij die uit mensen bestaat en toch gebaseerd is op angst voor mensen. Ik zeg mijn vertrouwen op in een beschaving die de geest heeft verraden aan het lichaam. Ik zeg mijn vertrouwen op in een lichaam dat niet mijn eigen vlees en bloed maar een collectieve visie op het normale lichaam moet vertegenwoordigen. Ik zeg mijn vertrouwen op in een normaliteit die zichzelf als gezondheid definieert. (...) Ik zeg mijn vertrouwen op in de idioot die het bordje aan de ingang van de wereld heeft weggehaald waarop stond: OPGELET! HET LEVEN KAN TOT DE DOOD LEIDEN."

Alle burgers worden permanent in de gaten gehouden aan de hand van een chip in de bovenarm, iedereen moet dagelijks sporten, roken en alcohol zijn verboden (volgens wordt alleen warm water gedronken) en voortplanting is strikt gereglementeerd. De Methode regeert en de nieuwe RAF heet ROZ (Recht op Ziekte). Mia Holl had hier geen last van, totdat haar broer valselijk werd beschuldigd van moord en verkrachting. Daarna verliest ze haar vertrouwen in De Methode: ze sport niet meer, levert geen analyses van bloedwaarden en urine meer in en sluit zich op in haar kamer. Uiteindelijk komt het tot een soort confrontatie met een invloedrijke talkshowpresentator en een proces.

Corpus delicti is een dystopie in de trant van Nineteen eighty-four en The Handmaid's tale. En ik twijfel of het de vergelijking met deze twee boeken kan doorstaan. Dat komt niet door het onderwerp of de stijl. Zeh maakt akelig precies duidelijk hoe uit de huidige maatschappij iets als De Methode kan ontstaan. Haar stijl is apart, waarschijnlijk moet je er van houden.
Mijn twijfel komt vooral doordat Mia en haar tegenstander Kramer maar geen mensen van vlees en bloed willen worden, het blijven een soort papieren poppen. Ze zijn de twee personificaties van verschillende wereldbeelden en worden vooral geportreteerd in mono- en dialogen. Daaruit blijkt ook dat de roman eerst een toneelstuk was en dat de omwerking niet helemaal geslaagd is.
Ook de eerdere boeken van Zeh (vooral Vrije val en Speeldrift) zijn ethische problemen die zijn uitgewerkt in een roman. Maar de personages waren echt - soms zeer onsympathiek, maar daardoor nog echter - terwijl ze nu verdwijnen achter hun filosofische rol.
Heb lang getwijfeld over 4 of 5 sterren, maar na vergelijking met haar eigen romans en die van Atwood en Orwell zijn het er toch 4 geworden.