Gelezen: Tonio van A.F.Th. van der Heijden

Ik heb geen criteria om dit boek te beoordelen.
Als roman vind ik het boek niet geslaagd, want het is langdradig (na 500 pagina's had ik er eigenlijk genoeg van, maat toen moest ik nog 180 pagina's), het zit vol herhalingen en doet nu en dan pathetisch aan. Als dagboek vind ik het ook niet zo interessant, want daar is het weer te gestileerd en gecomponeerd voor. Maar, omdat het onderwerp zo gruwelijk is, voelt het heel ongemakkelijk en oneerlijk om het boek zo te beoordelen.
Op eerste Pinksterdag 2010 sterft Tonio, de zoon van A.F.Th. van der Heijden en Mirjam Rotenstreich, nadat hij op de fiets is aangereden door een auto. In het boek beschrijft Van der Heijden de eerste drie maanden na het ongeluk, aangevuld met herinneringen aan zijn zoon. Hij beschrijft het intense verdriet van beide ouders, dat ook alle "mooie" herinneringen aan hun zoon vervuild. Maar het blijft allemaal heel afstandelijk. Van der Heijden beschrijft zijn verdriet en paniek, maar ik voel het niet mee. De enige passage die me bijna aangreep, is de mentale reconstructie die hij maakt van het laatste fietsttochtje van Tonio. Hier slaagt hij er in om zijn verdriet en schuldgevoel tot een "verhaal" te maken. Helaas is het een heel korte passage, die weer abrupt afgebroken wordt. Ik snap wel dat het te pijnlijk is om het op die manier te schrijven, maar dat is geen "literair" argument...
Deze korte passage herinnerde aan enkele andere gruwelijke scènes uit andere boeken van Van der Heijden waarin het lijden van kinderen beschreven wordt. In Advocaat van de hanen ontdekt advocaat Quispel dat zijn pasgeboren zoontje van top tot teen onder de tatoeages zit en zijn paniek en schuldgevoel gaan door merg en been. In Het schervengericht bedenkt Roman Polanski hoe zijn ongeboren zoontje gestorven is in het al dode lichaam van zijn vrouw. Daarna wordt de begrafenis van het kindje beschreven. Deze hoofdstukken zijn echt bloedstollend.
Maar mag je dit boek wel zo "literair" beoordelen, aangezien het vooral een therapeutisch boek voor de auteur is?

Gerelateerd
Het schervengericht - A.F.Th.
Gelezen: P.F. Thomése - Schaduwkind

Het Schervengericht - A.F.Th

Volgens mij was ik een jaar of twaalf toen ik The Fearless Vampire Killers voor het eerst zag.

Van de film kan ik me bijna niets meer herinneren, maar wat me wel altijd bij is gebleven is wat mijn moeder over de hoofdrolspelers vertelde.
Ze waren in het echt met elkaar getrouwd, maar zij was een paar jaar na de opname van de film vermoord door Charlie Manson, terwijl ze hoogzwanger was. Dat heeft toen veel indruk op me gemaakt: dat je getrouwd kon zijn met een vrouw die later vermoord werd.
Enkele jaren later schalde uit de luisprekers op mijn slaapkamer:

"This is a song Charles Manson stole from the Beatles, we're stealing it back..."

Wat een kereltjes waren dat toen...
Ik geloof trouwens niet dat ik destijds een link legde tussen dit liedje de de dood van die vrouw uit de Vampire Killers...
Later heb ik wel te hooi en te gras het een en ander over Manson en zijn Family gelezen.
In 2007 verscheen Het Schervengericht van een van mijn favoriete Nederlandse auteurs.

Bij het verschijnen heb ik het bijna ademloos uitgelezen. Zeker na het ietwat tegenvallende Movo-tapes, was dit weer een meesterwerk.

In de roman zitten Polanski en Manson (beiden onder schuilnaam en in vermomming en hoewel hun namen in het boek niet genoemd worden, gebruik ik ze voor het gemak toch maar even) 6 weken samen gevangen. Polanski wordt 'psychiatrisch' onderzocht vanwege de verkrachting van een 13-jarige. Manson is tijdelijk in deze gevangenis geplaatst omdat een Krishna-aanhanger een lucifer bij hem had gehouden, nadat-ie hem met thinner had overgoten.
De manier waarop de twee mannen 'ontdekken' wie de ander is en daarna elkaar verbaal proberen te kleineren is bloedstollend.

Omdat Polanski vorige maand alsnog werd gearresteerd voor de verkrachtingszaak en een van de Tate-moordenaars in diezelfde week stierf, heb ik het boek herlezen.

Van de eerste lezing kon ik me vooral de "eenzaamste twintig minuten uit de geschiedenis van de mensheid" herinneren. Zo noemt Polanski de doodstrijd van zijn ongeboren zoon in de buik van zijn vermoorde moeder.
Bij herlezing vond ik die passage een nog al pathetisch, wat me nu veel meer trof waren de kleine details over bijvoorbeeld de begrafenis van de baby. Gruwelijk.

Overigens vond ik net als de eerste keer, de laatste honderd pagina's wat lang duren. Zeker omdat ik nu zat te wachten op die ene uitsmijter, die A.F.Th. tot het eind bewaard heeft.

Het heeft geen zin, maar ik roep het hier toch:
Van der Heijden voor de P.C. Hooftprijs!