Privacy na de dood

Vorige week kondigde het Nationaal Archief aan dat het met ingang van 1 september 2012 niet meer mogelijk is "om kopieën te laten maken van documenten uit archieven waaraan beperkingen aan de openbaarheid zijn gesteld."

Tot op heden was het in een beperkt aantal gevallen mogelijk om reproducties te laten maken van documenten uit beperkt openbare archieven. Bijvoorbeeld wanneer deze documenten geen persoonsgegevens bevatten, of als de persoonsgegevens van derden onleesbaar waren gemaakt (anonimiseren). Dat gaat veranderen. Met ingang van 1 september 2012 kunt u geen kopieën meer laten maken uit archieven waarvoor beperkingen aan de openbaarheid zijn gesteld.

Het Nationaal Archief baseerde deze verandering op een uitspraak van de Haagse rechtbank eerder dit jaar.  Mij gaat het nu even niet om de vraag of deze uitspraak de beleidswijziging van het NA noodzakelijk maakt (Raymund Schütz denkt van niet).
Nee, in de uitspraak staat een passage die misschien wel relevant is voor een heel andere discussie.

In de Haagse zaak ging het om het verstrekken van kopieën uit dossiers van de Haagse Gemeentepolitie daterend uit of van vlak na de Tweede Wereldoorlog. De rechtbank constateert dat er gegevens in staan van mensen die nog in leven kunnen zijn en dat de bescherming van hun levenssfeer opweegt tegen het belang van degene die de dossiers in wil zien. En dan schrijft de rechtbank:

De rechtbank acht het van belang hierbij op te merken, dat naar haar oordeel de persoonlijke levenssfeer van overledenen overigens ook niet, dan wel niet per definitie, eindigt met de dood van degenen wiens gegevens het betreft.

En dat brengt ons toch weer op de Mormonen-discussie en de "persoonlijke levenssfeer van overledenen."
Want de grote vraag is nu natuurlijk:

Wanneer eindigt de "persoonlijke levenssfeer" volgens de Haagse rechtbank dan wel, als het niet bij de dood is?

En wat betekent dit dan voor de openbaarheid van overheidsarchieven?

Overigens, dat "spoeddebat" over de samenwerking tussen Nederlandse archiefdiensten en de Mormonen, staat nog altijd op de lijst met Aangemelde onderwerpen, nog niet ingepland.

Gerelateerd
Postuum dopen en de archieven
Recht om te worden vergeten
Persoonlijke levenssfeer van overledenen

Plaatje: poster van Ikbeslis.be, de Belgische website om kinderen en jongeren bewust te maken van het belang van privacy.

Publitiek - De Tweede Kamer toegankelijk

Naar aanleiding van mijn tweet over het Archieven-mogen-niet-met-Mormonen samenwerken-debat dat het CDA heeft aangevraagd, attendeerde iemand me op publitiek.nl. Want daar stond in de regeling van werkzaamheden van 22 mei zwart op wit dat het debat gepland zou worden:

Ger Koopmans (CDA)
Voorzitter. Wij willen graag een debat aanvragen met de staatssecretaris van OCW en de minister van BZK over het digitaliseren van archieven door mormonen. Mevrouw Hazekamp van de Partij voor de Dieren heeft hierover ook al vragen gesteld. De antwoorden die wij daarop kregen, bevallen ons totaal niet. Wij vinden die veel te afwachtend en te afhoudend. Daarom zouden wij daarover graag een debat willen voeren met beide bewindslieden. Permalink

Dit had ik op de site van de Tweede Kamer nog niet terug gevonden. En nee, ik ga hier niets zeggen over de kwaliteit van de bijdragen van de gewaardeerde kamerleden...

Publitiek bestaat sinds 2009 en is een idee van Wolq, dat ondertussen wordt gesponsord door XS4All:

Deze website begon in 2009 als inzending voor een wedstrijd van het ministerie van Binnenlandse Zaken. Met ons concept wilden wij overheidsinformatie toegankelijker maken, op een gebruiksvriendelijke manier. Wij hebben deze wedstrijd helaas niet gewonnen. Maar vanwege de vele enthousiaste reacties hebben wij besloten om ons concept verder uit te werken tot een volledig functionerende website.

De inhoud van de site bestaat uit "nieuwsberichten van nationale en internationale media, berichten die politici plaatsen op hun officiële Twitter pagina's, artikelen van weblogs van politici, en de websites van de Tweede Kamer en het Kabinet." Daarnaast gebruiken ze de verslagen van de Tweede Kamer als basis voor de weergave van debatten en stemmingen, die vervolgens voorzien worden van een meer gebruiksvriendelijke vormgeving.

Je kunt op de site volledige debatten nalezen en ze heel eenvoudig door zoeken. Zo ontdekte ik net dat de minister-president tijdens het debat van afgelopen donderdag nog iets over het Nationaal Archief, brieven en e-mail zei:

Het is geen kwestie van modernisering. We moeten ons aanpassen aan het feit dat er een ander type maatschappelijk verkeer is ontstaan en dat de techniek is voortgeschreden. Neem het feit dat politici elkaar brieven schreven. Kijkt u daar in ons prachtige Nationaal Archief eens naar. Ik heb als historicus onderzoek gedaan en gezien dat iemand als Oud, de leider van de VVD in de jaren vijftig, per dag misschien wel tien brieven schreef en misschien ook weer tien brieven terugkreeg. Die tijd is voorbij! We zitten in een heel andere tijd. De heer Roemer moet zich realiseren dat wij in een andere tijd zitten. We hebben tegenwoordig e-mail, ook bij de SP, neem ik aan. Ik zie alle moderne apparatuur liggen. We doen het anders. Dat betekent dat de hele postmarkt is veranderd. Daar moeten we ons op aanpassen. Dat is niet omdat we willen moderniseren om te moderniseren, maar omdat je geen musea in stand kunt houden, hoe goed ze ook gefunctioneerd hebben, hoe hoog de waardering ook was voor de kwaliteit van het werk. We leven in een ander type samenleving wat betreft het berichtenverkeer.

Mooi hoor...
Ben wel benieuwd of iemand deze website ook bewaard voor later...

Gerelateerd
Postuum dopen en de archieven
Persoonlijke levenssfeer van overledenen
Over het maken van soja-saus en het bewaren van websites

Postuum dopen en de archieven

Ach en wee, de archiefgemeenschap is weer eens in rep en roer. Deze keer omdat de Mormonen kopieën willen van "onze" archiefstukken om overleden alsnog te dopen. Op Archief 2.0 zijn hier al allerlei zinnige dingen over gezegd, vooral door Jules en Mariëtte. Ik heb daar zelf ook al een "archiefwettelijke" reactie gegeven. Hier nog een paar lossere opmerkingen, vooral naar aanleiding van een tweet van Jantje Steenhuis:

Postuum dopen is postume aantasting van privacy en respectloos jegens anders gelovigen.

Aantasting van de privacy
Dat het postuum dopen een "postume aantasting van privacy" is, is natuurlijk onzin. Allereerst omdat in de Nederlandse wetgeving overledenen geen privacy hebben. Zie daarvoor onder andere de opmerkingen van het CBP en de discussie onder deze blog.
Maar stel nu dat het wel een aantasting van de privacy is, wat is dan precies de aantasting? Ik zou denken niet het uitspreken van een magische formule, maar juist het verzamelen van de genealogische data. En als Jantje echt meent dat daarmee de privacy van de overledenen wordt aangepast, denk ik dat ze haar studiezaal beter kan sluiten.
Of is de aantasting alleen als "anderen" die data verzamelen? Maar wat betekent dat dan voor programma's als Verborgen Verleden en de websites van Bob?

Respectloos jegens anders gelovigen
Ha, "now we should move right into the religious material" zou Tom Waits zeggen.
Laten we dat eens even doordenken.
Het Mormoonse geloof houdt onder andere in dat overledenen die niet gedoopt zijn ergens rondlummelen totdat ze alsnog het Evangelie accepteren. Probleem is alleen dat ze dan gedoopt moeten worden en omdat ze geen fysiek lichaam meer hebben gebeurt dat dus "bij volmacht": een levende wordt ten behoeve van een overledene gedoopt. Die overledene wordt daarmee overigens geen Mormoon, hij of zij krijgt nu alleen de mogelijkheid om alsnog tot het ware geloof toe te treden:

The LDS Church teaches that performing baptisms for the dead allows this saving ordinance to be offered on behalf of those who have died without accepting or knowing Jesus Christ or his teachings during their mortal lives. It is taught that this is the method by which all who have lived upon the earth will have the opportunity to receive baptism and to thereby enter the Kingdom of God. The LDS Church teaches that those in the afterlife who have been baptized by proxy are free to accept or reject the ordinance done on their behalf. Baptism on behalf of a deceased individual is not binding if that individual chooses to reject it in the afterlife.

Maar laten we eens aannemen dat ik in 1812 als gelovig protestant, katholiek of moslim gestorven ben en geleefd heb volgens de regels van mijn geloof. Dan zit ik nu toch al 200 jaar lekker in de hemel? Wat kan het mij dan schelen dat iemand voor mij kopje onder gaat om mijn ziel te redden?
Als ik toen als gelovig protestant, katholiek of moslim gestorven ben na een losbandig leven, dan zit ik nu al 200 jaar in de hel of op zijn minst in het vagevuur. Als iemand mij dan een "one way ticket" naar de Hemel aanbiedt, kan ik kiezen: of ten eeuwige dagen helse straffen doorstaan, of toch maar eieren voor mijn geld kiezen. Tja, dat is een persoonlijke afweging...
Als ik tenslotte als atheïst gestorven ben, dan ben ik er al 200 jaar niet meer: geen genot, geen pijn, maar ook niemand die mij kan aanbieden om alsnog in de hemel te komen. Dan is het mij toch ook om het even?
Of zoals professor Turner in de WSJ zegt:

The Mormon desire to bring Jews, Protestants, Muslims, Catholics and others into their heaven is merely quirky and quixotic — not "scandalous," as Mr. Wiesel says. When Mormons are immersed in water in an attempt to offer salvation to our deceased ancestors, they do no harm to the living or the dead.

Laten we dus alsjeblieft niet meehuilen met de wolven en losse flodders afschieten, maar gewoon ons werk doen: mensen zo onbeperkt mogelijk toegang geven tot onze archieven, ongeacht wat ze daarna met de gevonden gegevens doen.
Dat is namelijk de portee van punt zes van onze Ethische code:

6. De archivaris dient het gebruik van archieven zo breed mogelijk te bevorderen en onpartijdig aan alle gebruikers diensten te verlenen.

Gerelateerd
Recht om te worden vergeten
Family Search en duurzaamheid

Plaatje: Doopvont van Luud

Family Search en duurzaamheid

Naar aanleiding van allerlei WieWasWie-perikelen waar ik ook opeens een mening over moest hebben en de opmerkingen van het Zeeuws Archief, heb ik deze week het "bezoekverslag" van de Long Now-foundation aan de Mormon Vaults gelezen. De Mormonen bewaren alle microfilms, hun "genealogische back-up," in een bunker in de graniet-bergen in Utah.

Een paar citaten:

The largest contaminate of their microfilm we were told was in fact blue jean lint brought in by the workers :) They use microfilm mainly because there is not a longer lasting digital equivalent. However they are digitizing their holdings and collecting more and more digitally for dissemination.

Past that point we stepped through double doors, and a large bank vault style door, into one of the 750 foot long tunnels going back into the archives. These are all connected by lateral tunnels holding impossibly long rows of skinny microfilm drawers. The infinite repetition and forced perspective reminded me of the “we need lots of guns” scene from the matrix. Each drawer is numbered with a simple set of digits, the film number, given in order of collection. Stewart asked how it was indexed… “in an Oracle database” said the lead archivist. “I wonder if they will be around in 950 years,” I said.

Die laatste zin zou er op kunnen duiden dat de opmerkingen van het Zeeuws Archief over de duurzaamheid wel eens terecht zouden kunnen zijn.
En tenslotte, bouwen in graniet heeft zo zijn nadelen

The real highlight of the tour was the reservoir. In the deepest tunnel, through a door, was the only part of the facility where you could see exposed rock. A small cement wall is built up here to trap the water dripping from the micro cracks in the rock above. The narrow long hallway filled with water from a slow drip reminded me of the Fremen water caches of Frank Herbert’s Dune. They gave us a cup of the water, tasty.