Toch geen Erfgoedwet?

Op 1 februari schreef ik hier over het advies van de Raad voor Cultuur over de museumsector. Daarbij citeerde ik de volgende passage uit het advies:

Afspraken over de publieke werking en zorg voor erfgoed kunnen niet vrijblijvend zijn. De stabiliteit van het nieuwe bestel is gediend bij een kaderwet waarin museale taken en duurzame borging van de Kerncollectie Nederland geregeld zijn. Het in te richten wettelijke kader moet voorzien in een gelijke werking van het bestel op alle overheidsniveaus.
De raad adviseert om de bestaande wettelijke regelingen met betrekking tot archieven, monumenten en behoud cultuurbezit uit te breiden met musea en dit alles onder te brengen in één overkoepelende erfgoedwet. Aangezien de beheerovereenkomsten met musea zijn opgezegd, bestaat hiertoe een unieke kans. Om het momentum niet te verliezen, kunnen ter overbrugging tijdelijke afspraken vastgelegd worden in bestuurlijke convenanten. Wat de erfgoedwet betreft, wordt hieronder uitsluitend het museale onderdeel behandeld.

Mede naar aanleiding van deze passage - en misschien wel door mijn blogje - ontstond er wat rumoer.  De voorzitter van de Commissie Archieven stapte zelfs op (al is dit op de website nog niet aangepast).

Deze week kreeg ik een afschrift van een brief die de raad vorige week naar de minister gestuurd heeft. Enkele citaten:

Het advies bleek echter in de archiefwereld ook een onbedoeld effect teweeg te brengen dat de raad in deze brief graag onder uw aandacht brengt en tegelijkertijd recht wil zetten.
[...]
De reacties op het advies uit de archiefwereld maken duidelijk dat uit het gebruik van de term erfgoedwet wordt opgemaakt dat de raad afstand zou hebben genomen van eerdere adviezen over het de [sic] positie van archieven.
[...]
De introductie van een erfgoedwet in het advies over het museumbestel wordt in de archiefwereld gezien als een dergelijke substantiële aanpassing en dit heeft op zijn beurt weer geleid tot het misverstand dat sprake zou zijn van een plotselinge en ongemotiveerde breuk in de advisering van de raad.
Dat is aanleiding voor de raad u via deze brief nog eens te verduidelijken dat hij met het gebruik van de term erfgoedwet geen enkele inhoudelijke uitspraak heeft beoogd over de positie van archieven, laat staan dat hij daarmee afstand heeft genomen van eerdere adviezen over het archiefbestel. Het museum besteladvies doet ook geen enkele inhoudelijke uitspraak die als zodanig kan worden opgevat.

Dat laatste is natuurlijk klinkklare nonsens, want het ging niet om de term erfgoedwet, het ging om het samenvoegen van alle regelingen onder één wet. En dit staat toch echt nog altijd in de samenvatting op de site van de raad:

De raad adviseert om de bestaande wettelijke regelingen met betrekking tot archieven, monumenten en behoud cultuurbezit uit te breiden met musea en dit alles onder te brengen in één overkoepelende erfgoedwet.

Maar goed, kool en geit moesten duidelijk gespaard worden. Nu maar hopen dat de minister ook terugkomt op haar reactie op het rapport:

Het onderbrengen van de bestelvoorwaarden van musea binnen een nieuwe Erfgoedwet, zoals de Raad adviseert, sluit ik daarbij niet uit.
Momenteel bestaan er verschillende wetten voor de monumentenzorg, de archeologie, archieven en museale collecties. Een nieuwe Erfgoedwet kan deze terreinen met elkaar verbinden.

Gerelateerd
Een erfgoedwet ipv een informatiewet?

Plaatje: Vijf variaties op een misverstand door Kees Stip

Een Erfgoedwet ipv een Informatiewet

Gisteren publiceerde de Raad voor Cultuur zijn advies over een nieuw museumbestel. Ik heb het hele advies alleen nog maar diagonaal gelezen en stuitte daarbij op deze passage op pagina 45:

Afspraken over de publieke werking en zorg voor erfgoed kunnen niet vrijblijvend zijn. De stabiliteit van het nieuwe bestel is gediend bij een kaderwet waarin museale taken en duurzame borging van de Kerncollectie Nederland geregeld zijn. Het in te richten wettelijke kader moet voorzien in een gelijke werking van het bestel op alle overheidsniveaus.
De raad adviseert om de bestaande wettelijke regelingen met betrekking tot archieven, monumenten en behoud cultuurbezit uit te breiden met musea en dit alles onder te brengen in één overkoepelende erfgoedwet. Aangezien  de beheerovereenkomsten met musea zijn opgezegd, bestaat hiertoe een unieke kans. Om het momentum niet te verliezen, kunnen ter overbrugging tijdelijke afspraken vastgelegd worden in bestuurlijke convenanten. Wat de erfgoedwet betreft, wordt hieronder uitsluitend het museale onderdeel behandeld.

En hoe reageert de minister Bussemaker op dit voorstel?

Het onderbrengen van de bestelvoorwaarden van musea binnen een nieuwe Erfgoedwet, zoals de Raad adviseert, sluit ik daarbij niet uit.
Momenteel bestaan er verschillende wetten voor de monumentenzorg, de archeologie, archieven en museale collecties. Een nieuwe Erfgoedwet kan deze terreinen met elkaar verbinden.
En het kan de criteria voor behoud en beheer, voor publieksbereik en educatie en óók voor zorgvuldige afstoting eenduidig - voor álle musea - verankeren.
Dat geeft helderheid en scheelt een hoop bureaucratie.

Oh boy...
In plaats van de door velen zo gewenste Informatiewet, zitten we straks dus met een Erfgoedwet opgescheept.
Heeft de minister niet twee jaar geleden een Archiefvisie vastgesteld? Wat stond daar ook alweer in?

Het kabinet acht de tijd nog niet rijp voor een ‘Informatiewet’, al dan niet onder algehele wijziging van de Archiefwet. Dit in aansluiting bij het eerdere advies van de Raad voor Cultuur, dat de ontwikkelingen op terrein van ICT en informatisering nog te snel gaan om nu al een eindbeeld te kunnen geven. Om die reden is het kabinet voorstander van modernisering van de Archiefwet in kleinere stappen, zonder grote ingrepen.

Zal wel iets met nieuwe bezems zijn...

Maar nog belangrijker is de vraag:

Waarom lukt het ons toch maar niet om duidelijk te maken dat we geen erfgoedprobleem, maar een verantwoordingsprobleem hebben?

Dat oud papier dat komt wel goed, het probleem zit in de archieven die nu ontstaan.

Overigens lijkt het erop dat de Raad voor Cultuur uitgaat van een ander archiefbestel dan het bestaande. Zo staat er in een hoofdstukje over inspectie:

Bij rijksverantwoordelijkheid voor collecties van nationaal belang hoort ook een passend systeem van toezicht. De raad adviseert, naar analogie van de archiefsector, een systeem van toezicht op de Kerncollectie Nederland in te richten. Hierin spelen de RCE, de Erfgoedinspectie, museumconsulenten, het Museumregister en de Archiefinspectie een rol. (p.49)

Wat zou de Raad bedoelen met "de Archiefinspectie"? Ik denk dat hij de voormalige provinciale archiefinspectie bedoelt, want even verderop staat:

7. met de Archiefinspectie wordt overeengekomen dat de technische kwaliteitszorg, zoals de aan depots  te stellen eisen, door de (regionale) archiefinspecteur  wordt uitgevoerd;

Maar er kan natuurlijk ook een taakverzwaring voor de gemeente- waterschaps- en provinciearchivarissen bedoeld zijn. Zullen ze leuk vinden...

Gerelateerd
Daar is hij dan: de Archiefvisie
Sectoranalyse Raad voor Cultuur: archivaris = Calimero

Plaatje van Patrick Vanoucke op Instagram